8 HOẠT ĐỘNG GIÚP CON LUYỆN WRITING TẠI NHÀ

Khi nhắc đến Writing – kỹ năng viết tiếng Anh, nhiều bố mẹ thường hình dung đến một chiếc bàn học, một cuốn vở và những yêu cầu quen thuộc như:

“Write five sentences about your family.”
“Describe your favourite animal.”
“Write about your weekend.”

Những bài tập như vậy vẫn cần thiết. Nhưng nếu việc luyện Writing chỉ dừng lại ở yêu cầu “Con hãy viết đi”, con rất dễ rơi vào tình trạng biết từ vựng, biết ngữ pháp nhưng lại không biết mình muốn viết gì.

Thực tế, trước khi có thể viết tốt, con cần có ý tưởng để viết.

Các con cần học cách quan sát, tưởng tượng, lựa chọn từ ngữ, thêm chi tiết, sắp xếp ý tưởng và diễn đạt điều mình thực sự muốn nói.

Đó cũng là lý do tại PoPoDoo, Writing có thể bắt đầu bằng một bức tranh, một trò chơi, một câu chuyện ngộ nghĩnh, một thử thách với bạn bè hay thậm chí là một lá thư bí mật.

Dưới đây là 8 hoạt động Writing đơn giản mà bố mẹ hoàn toàn có thể thực hiện cùng con tại nhà.

1. PASS THE STORY – VIẾT TIẾP CÂU CHUYỆN

Hãy cùng con tham gia trò chơi này

Một người bắt đầu câu chuyện bằng một câu. Người tiếp theo đọc câu đó và viết thêm một câu mới. Cứ như vậy, câu chuyện được chuyền từ người này sang người khác.

Ví dụ:
Mum: One morning, Tom found a tiny box under his bed.
Child: There was a little green dragon inside.
Dad: The dragon looked at Tom and said, “I’m hungry!”
Child: So Tom took the dragon to the kitchen…

Cứ như thế, cả nhà đã có thể cùng tạo ra một câu chuyện hoàn toàn bất ngờ. Hoạt động này giúp con hiểu rằng một câu chuyện cần có sự tiếp nối về ý tưởng. Con phải đọc câu trước, hiểu điều đang xảy ra rồi quyết định chuyện gì có thể xảy ra tiếp theo. Qua đó, con luyện: phát triển ý tưởng; viết câu có liên kết; trình tự câu chuyện; sử dụng từ nối; sáng tạo nội dung; đọc và phản hồi ý tưởng của người khác.

Ba mẹ chơi cùng con thế nào?

Chuẩn bị một tờ giấy và chọn một câu mở đầu thật thú vị. Thay vì “I went to school.”, hãy thử: “When I opened my school bag, I found a tiny dinosaur inside.”

Sau đó mỗi người chỉ được viết một câu rồi chuyền giấy. Với con mới học Writing, ba mẹ không cần sửa lỗi ngay trong lúc chơi. Hãy để câu chuyện được tiếp tục trước. Sau khi hoàn thành, cả nhà mới cùng đọc lại và chọn một vài câu để chỉnh sửa. Và thực tế là những câu mở đầu hơi kỳ quặc thường khiến con muốn viết tiếp hơn những đề bài quá nghiêm túc.

2. TELEPHONE PICTIONARY – VIẾT, VẼ VÀ ĐOÁN

Cách chơi rất đơn

Người đầu tiên viết một câu, chẳng hạn: “A cat is riding a skateboard in the park.” Người thứ hai chỉ được đọc câu, rồi vẽ lại nội dung đó bằng hình ảnh. Người thứ ba chỉ được nhìn bức tranh, không được xem câu ban đầu, rồi viết một câu mô tả điều mình nhìn thấy.

Ví dụ, câu cuối cùng có thể trở thành: “A dog is skateboarding in the garden.”

Khi mở toàn bộ tờ giấy ra, con sẽ phát hiện câu ban đầu và câu cuối cùng đôi khi khác nhau đến mức cả nhà bật cười.

Hoạt động này rất tốt cho Writing

Vì Con sẽ tự nhận ra một điều quan trọng: Chi tiết quyết định ý nghĩa. Nếu câu ban đầu chỉ viết “A cat is outside.”, người vẽ có rất ít thông tin. Nhưng nếu viết “A small orange cat is riding a red skateboard under a big tree in the park.”, bức tranh sẽ chính xác hơn rất nhiều. Đây chính là cách để con hiểu một cách tự nhiên giá trị của viết miêu tả.

Ba mẹ có thể hỏi con: What colour is it?  •  How big is it?  •  Where is it?  •  What is it doing?  •  What is next to it?

Những câu hỏi nhỏ này giúp con hình thành thói quen thêm chi tiết khi viết.

3. COMMUNAL STORY – CÙNG NHAU VIẾT MỘT CÂU CHUYỆN

Nếu Pass the Story thiên về sự bất ngờ, Communal Story tập trung nhiều hơn vào khả năng cùng nhau phát triển một mạch truyện.

Once upon a time, PoPoDoo found a magic key.
He used the key to open a small door in the school.
Behind the door, there was a secret garden.

Con cần suy nghĩ: Câu mình sắp viết có hợp với câu trước không? Đây chính là bước đầu để trẻ hiểu về tính mạch lạc trong Writing.

Khi chơi tại nhà, gia đình có thể đặt thêm luật: mỗi người chỉ được viết một câu; mỗi câu phải thêm một thông tin mới; không được xoá ý tưởng của người trước; câu chuyện phải có mở đầu – vấn đề – cách giải quyết – kết thúc. Với những bạn lớn hơn, bố mẹ có thể yêu cầu sử dụng một số từ nối như Suddenly – Then – After that – However – Finally.

4. WORD DRAWING – VẼ MỘT TỪ BẰNG TỪ NGỮ

Cách làm

Hãy đưa cho con một từ, chẳng hạn BRAVE. Thay vì yêu cầu “Write a sentence with brave.”, hãy hỏi: “How can you SHOW me what ‘brave’ means?”

Con có thể viết và vẽ: not afraid • be strong • help someone • face difficult things. Với CURIOUS, con có thể nghĩ đến: ask questions • want to learn • find out new things.

Đây còn là cách kết hợp học từ vựng sâu. Khi con phải thể hiện ý nghĩa của một từ bằng hình ảnh, ví dụ và những từ khác, con buộc phải suy nghĩ sâu hơn về nghĩa. Thay vì chỉ nhớ brave = dũng cảm, con bắt đầu xây dựng cả một mạng lưới ý nghĩa xung quanh từ brave.

Tùy vào độ tuổi của con, ba mẹ có thể gợi ý từ:

Bạn nhỏ: happy – kind – big – fast – friend – school.
Bạn lớn hơn: adventure – curious – responsible – confident – imagine – friendship.

Sau khi con hoàn thành, hãy hỏi: Why did you draw this? • Can you give me an example? • Can you use this word in a sentence?

5. FOCUS ON THE DETAILS – TỪ MỘT TỪ THÀNH MỘT CÂU ĐẦY ĐỦ

Ví dụ

dog → a cute dog → a cute, small dog → a cute, small dog in the garden → A cute, small dog is running happily in the garden.

Chỉ bằng việc thêm từng lớp thông tin, con có thể trực tiếp nhìn thấy câu văn của mình “lớn lên” như thế nào.

Bố mẹ có thể sử dụng công thức:

WHO/WHAT? → What is it like? → What is it doing? → Where is it? → When? → How?

Ví dụ: girl → a little girl → a little girl with curly hair → a little girl with curly hair is reading → a little girl with curly hair is reading quietly → A little girl with curly hair is reading quietly under a tree.

Kỹ năng này giúp con đang học cách mở rộng noun phrases, sử dụng adjectives, adverbs, prepositional phrases và bổ sung thông tin cần thiết cho câu. Một câu hay không nhất thiết phải dùng từ thật khó. Một câu hay thường bắt đầu từ những chi tiết rõ ràng.

6. REWRITE THE ENDING – NẾU CÂU CHUYỆN KHÔNG KẾT THÚC NHƯ THẾ THÌ SAO?

Bắt đầu

Hãy lấy một câu chuyện con đã biết rất rõ, ví dụ Little Red Riding Hood. Sau đó hỏi: “What if the wolf was actually friendly?”, “What if the story happened in space?” hoặc “What if YOU were the wolf?”

Ngay lập tức, một câu chuyện quen thuộc trở thành một bài Writing hoàn toàn mới.

Bốn yếu tố có thể thay đổi

1. Ending – Kết thúc: Nếu Cinderella không đánh rơi chiếc giày thì sao?
2. Character – Nhân vật: Nếu con sói là một người bạn tốt thì sao?
3. Setting – Bối cảnh: Nếu Three Little Pigs diễn ra vào năm 2050 thì sao?
4. Point of view – Góc nhìn: Điều gì xảy ra nếu câu chuyện được kể bởi chính con sói?

Con không phải bắt đầu từ một trang giấy trắng. Nhân vật và thế giới câu chuyện đã có sẵn, vì vậy con có thể dành nhiều năng lượng hơn cho việc thay đổi – tưởng tượng – so sánh – sáng tạo. Đây cũng là bước rất hay để con bắt đầu hiểu rằng người viết có quyền lựa chọn point of view, setting, character motivation và ending.

7. DRAW WHAT YOU HEAR – VIẾT SAO ĐỂ NGƯỜI KHÁC CÓ THỂ “NHÌN THẤY”?

Cách chơi

Bước 1: Người thứ nhất quan sát một bức tranh nhưng không cho người thứ hai nhìn thấy.

Bước 2: Viết description. Ví dụ: “There is a big tree next to a small house. A red cat is sitting on the roof. The sun is in the top right corner. There are two clouds in the sky.” Người viết cần hoàn thành phần description trước.

Bước 3: Sau khi viết xong, người thứ nhất đọc phần mô tả của mình cho người thứ hai.

Bước 4: Người thứ hai chỉ được dựa vào description vừa nghe để vẽ, tuyệt đối không nhìn bức tranh gốc.

Bước 5: Đặt hai bức tranh cạnh nhau và so sánh. Nếu chi tiết bị sai hoặc thiếu, quay lại description và cùng tìm thông tin còn thiếu.

Con nhanh chóng nhận ra rằng viết “There is a tree” chưa chắc đã đủ. Người đọc có thể cần biết: “There is a big green tree next to the house.” hoặc “The sun is in the top right corner.”

Writing lúc này có một mục đích rất rõ ràng: Mình phải viết đủ chính xác để người khác hình dung được điều mình đang nhìn thấy.

8. SECRET LETTER – MỘT LÁ THƯ BÍ MẬT

Hoạt động

Writing cũng có thể bắt đầu từ một điều rất gần gũi: có một người mà con thực sự muốn nói điều gì đó. Đó có thể là bạn thân, thầy cô giáo, anh chị em, bố mẹ hoặc chính con trong tương lai.

Ví dụ:
Dear Mai,
I just want to say that you are always kind, friendly and fun to be with. You make our class a happier place.
Thank you for being such a great friend!
Have a wonderful day!

Hãy để lá thư có người nhận thật

Khi con biết rằng một người thật sẽ đọc những gì mình viết, Writing không còn đơn thuần là bài tập để giáo viên chấm. Con bắt đầu suy nghĩ: Mình muốn nói gì? Người đọc sẽ cảm thấy thế nào? Mình nên dùng từ nào? Mình nên bắt đầu và kết thúc ra sao? Đó chính là viết với một mục đích giao tiếp thực sự ( authentic writing).

Ba mẹ có thể gợi ý:

Một lời cảm ơn cho bạn • một lời động viên • một lời khen • một lá thư cho thầy cô • một điều con chưa từng nói • một lời chúc • một lá thư gửi cho chính mình trong tương lai.

BỐ MẸ CÓ CẦN SỬA TẤT CẢ LỖI KHI CON VIẾT KHÔNG?

Không nhất thiết.

Nếu mỗi lần con vừa viết được một câu, chúng ta lập tức chỉ ra lỗi chia động từ, chính tả hay dấu câu, con rất dễ chuyển sự chú ý từ “Mình muốn kể điều gì?” sang “Mình có viết sai không?”. Ba mẹ hãy chia ra làm 2 giai đoạn:

Giai đoạn 1 – CREATE: Hãy để con Think → Imagine → Write. Khuyến khích con đưa ý tưởng ra giấy trước.

Giai đoạn 2 – IMPROVE: Sau khi con hoàn thành, cùng con đọc lại: Does this sentence make sense? • Can we add one more detail? • Is there a better word? • Do we need to change anything?

Khi đó việc sửa lỗi trở thành một phần của quá trình cải thiện cách viết, thay vì cảm giác bị bắt lỗi.

NẾU CON NÓI “CON KHÔNG BIẾT VIẾT GÌ” THÌ SAO?

Ba mẹ đừng vội đưa cho con một câu hoàn chỉnh để chép. Thay vào đó, hãy hỏi con.

Ví dụ với đề “Describe your favourite animal.”, bố mẹ có thể hỏi: What animal do you like? • What does it look like? • What colour is it? • Where does it live? • What can it do? • Why do you like it?

Sau mỗi câu trả lời, ghi lại một hoặc hai keywords, ví dụ: dog → small → brown → fluffy → runs fast → friendly. Sau đó để con dùng những từ đó để tự xây dựng câu. Như vậy, bố mẹ đang giúp con tìm ý.

VẬY MỘT BUỔI LUYỆN WRITING TẠI NHÀ NÊN KÉO DÀI BAO LÂU?

Với bạn nhỏ, bố mẹ hoàn toàn có thể dành khoảng 10–20 phút cho một hoạt động.

3–5 phút: nói chuyện và tìm ý
5–10 phút: chơi/viết/vẽ
3–5 phút: đọc lại và chia sẻ

Quan trọng nhất là đẻ con hình thành cảm giác: “Mình có điều để viết.” Khi con đã quen, bố mẹ có thể dần nâng yêu cầu từ word → phrase → sentence → several sentences → paragraph → story.

8 hoạt động rất khác nhau, có hoạt động cần vẽ, kể chuyện, chơi theo nhóm, chỉ cần hai người, bắt đầu từ một từ hoặc bắt đầu từ cả một câu chuyện. Nhưng tất cả đều đang giúp trẻ đi qua một quá trình quan trọng: THINK → IMAGINE → ORGANISE → EXPRESS → WRITE → IMPROVE.

Đó cũng là lý do tại PoPoDoo, Writing không chỉ được nhìn nhận là khả năng tạo ra những câu đúng ngữ pháp. Để viết tốt, con cần biết: Mình muốn nói điều gì? Mình sẽ nói điều đó với ai? Chi tiết nào người đọc cần biết? Ý nào nên xuất hiện trước? Làm thế nào để người đọc hiểu đúng điều mình muốn truyền tải?

Khi con bắt đầu quan tâm đến những câu hỏi ấy, Writing không còn đơn thuần là hoàn thành một bài tập tiếng Anh. Đó là lúc con đang học cách dùng ngôn ngữ để thể hiện suy nghĩ, trí tưởng tượng và tiếng nói của chính mình. Và đôi khi, hành trình ấy có thể bắt đầu rất đơn giản như từ một từ, một bức tranh, một câu chuyện ngộ nghĩnh hay một lá thư nhỏ gửi đến người con yêu quý.

Every learner has a voice. Every lesson shapes a vision.

PoPoDoo Smart English – A LEAP BEYOND LANGUAGE.

———————

📌Ba mẹ có thể đọc thêm các bài viết về sản phẩm của PoPoDoo tại link: https://popodooenglish.edu.vn/tin-tuc/ hoặc tại https://www.facebook.com/easyenglishwithpopodoo 

📌 Tìm kiếm cơ sở PoPoDoo gần nhất tại đây: https://popodooenglish.edu.vn/he-thong-chi-nhanh/